Skip to main content

Gall porthladdoedd rhydd fod o fudd i economi Cymru, ond nid ydynt yn ‘ateb i bob problem’

8 May 2020

Cyhoeddir adroddiad newydd heddiw gan y Pwyllgor Materion Cymreig sydd yn tanlinellu’r cyfraniad pwysig y gall porthladdoedd rhydd ei wneud i uchelgais Llywodraeth y DU i sicrhau cynnydd cyfartal ledled y DU. Serch hynny, mae’r adroddiad hefyd yn rhybuddio y bydd angen i borthladdoedd rhydd gyd-fynd â pholisïau eraill sy’n ceisio hybu twf a chynhyrchiant er mwyn iddynt wireddu’r manteision a allai ddod yn eu sgil.

Yn yr adroddiad, mae’r Pwyllgor yn nodi’r ymateb cadarnhaol i’r bwriad o sefydlu porthladdoedd rhydd a gafwyd mewn tystiolaeth ysgrifenedig gan brif borthladdoedd Cymru, sydd yn sôn am rôl porthladdoedd rhydd wrth adfywio’r economi. Serch hynny, er mwyn cyfrannu at adfywio rhanbarthau a chenhedloedd tlota’r DU yn barhaol, mae’r Pwyllgor yn dadlau y dylid asesu porthladdoedd rhydd yn ôl y cynnydd economaidd a chymdeithasol arfaethedig ar gyfer cymunedau lleol.

Mae’r Pwyllgor yn nodi bod sawl rhan o’r polisïau sy’n ymwneud â phorthladdoedd ac unrhyw isadeiledd cysylltiedig naill ai wedi eu datganoli neu’n gyfrifoldebau sy’n cael eu rhannu rhwng Llywodraethau’r DU a Chymru. Anoga’r ddwy Lywodraeth i gydweithio mewn ffordd adeiladol, yn enwedig os bydd unrhyw ymgais llwyddiannus i sefydlu porthladd rhydd yng Nghymru.

Mae’r adroddiad yn galw am ragor o eglurder yn y broses ymgeisio, ac yn enwedig y rôl y gallai cyrff fel y dinasoedd rhanbarthau ac ardaloedd menter ei chwarae. Mae hefyd yn argymell egluro’r prosesau isadeiledd, tollau a chynllunio cyn dechrau ar unrhyw broses ymgeisio.

Sylwadau'r Cadeirydd

Dywedodd Cadeirydd y Pwyllgor Materion Cymreig, y Gwir Anrh Stephen Crabb AS:

“Gallai’r cysyniad o borthladdoedd rhydd fel modd o sicrhau cynnydd cyfartal rhwng rhanbarthau a chenhedloedd y DU fod o fudd arbennig yng Nghymru. Mae prif borthladdoedd Cymru yn awyddus i fanteisio ar y cyfleoedd a allai ddeilio o sefydlu porthladdoedd rhydd. 

“Serch hynny, nid yw porthladdoedd rhydd yn ateb i bob problem. Yr unig ffordd y gallant gyfrannu at adfywio economi Cymru yw os ydynt yn cyd-fynd â pholisïau eraill sydd yn cefnogi porthladdoedd Cymru a’r cymunedau lleol. Rydym yn annog Llywodraeth y DU i sicrhau bod ceisiadau o Gymru yn cael eu hasesu ar sail y rhinweddau hyn, ac i roi manylion pellach ynghylch sut mae’n bwriadu defnyddio porthladdoedd rhydd i hybu datblygiad rhanbarthol. Dylid hefyd egluro’r broses ymgeisio, dim ond yn sgil cyflwyno unrhyw fanylion ynglŷn â’r prosesau arfaethedig ar gyfer tollau ac isadeiledd mewn unrhyw borthladd rhydd, er mwyn i Lywodraethau’r DU a Chymru allu cydweithio mewn modd mwy effeithiol i sicrhau bod cymaint o fanteision â phosib yn deillio o’r porthladdoedd hyn.”   

Gwybodaeth bellach

Delwedd: Taylor Casey via Unsplash